Ngộ nhận của thời đại: Khi người ta hiểu sai mục tiêu của Giáo hội

Theo DOCAT Câu 29 được hỏi là: Vì sao công bằng xã hội chưa phải là đích đến cuối cùng?

Trong một thế giới đầy biến động, cụm từ “công bằng xã hội” xuất hiện với tần suất ngày càng dày đặc. Người ta nói đến công bằng trong giáo dục, trong y tế, trong kinh tế, trong pháp luật, trong môi trường và cả trên không gian mạng. Các phong trào đấu tranh vì quyền con người, bảo vệ người yếu thế, chống tham nhũng, chống phân biệt đối xử hay lên tiếng vì người nghèo đang diễn ra ở khắp nơi. Không ai phủ nhận rằng đó là những nỗ lực đáng trân trọng để xây dựng một xã hội nhân văn hơn. Nhưng giữa những tiếng nói mạnh mẽ ấy, vẫn còn một thực tế không thể phủ nhận: thế giới hôm nay vẫn chưa bình an được.

Chiến tranh vẫn bùng nổ ở nhiều nơi. Hàng triệu người phải rời bỏ quê hương vì xung đột và đói nghèo. Khoảng cách giàu – nghèo ngày càng lớn. Tham nhũng vẫn len lỏi trong nhiều quốc gia. Những vụ bạo lực học đường, bạo hành gia đình, lừa đảo trên không gian mạng và sự xuống cấp về đạo đức liên tục xuất hiện trên các mặt báo. Công nghệ phát triển chưa từng có, nhưng con người lại đối diện với sự cô đơn, khủng hoảng niềm tin và cảm giác mất phương hướng. Trên đà trượt ấy, Liệu chỉ cần xây dựng một xã hội công bằng là đủ để cứu con người chăng …?

Chính ở điểm này, DOCAT số 29 đưa ra cho chúng ta một góc nhìn mới. Giáo huấn Xã hội Công giáo khẳng định rằng công bằng xã hội là một sứ mạng quan trọng của Giáo Hội, nhưng không phải là mục tiêu tối hậu của Giáo Hội.

Một xã hội công bằng vẫn chưa đủ nếu con người không được đổi mới

Không ai có thể phủ nhận vai trò của công bằng xã hội. Khi công lý được tôn trọng, người nghèo được bảo vệ, người yếu thế được nâng đỡ và quyền con người được bảo đảm, xã hội sẽ phát triển lành mạnh hơn. Chính vì thế, từ hơn hai ngàn năm qua, Giáo Hội luôn hiện diện trong những nơi đau khổ nhất của nhân loại: mở bệnh viện, trường học, mái ấm, chăm sóc người nghèo, người già, trẻ em mồ côi, người di cư và những nạn nhân của chiến tranh.

Thế nhưng, Giáo Hội cũng nhìn thấy một sự thật mà lịch sử đã nhiều lần chứng minh: không một hệ thống xã hội nào có thể tự mình chữa lành trái tim con người. Lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng không một xã hội nào có thể thực sự công bằng nếu trái tim con người vẫn bị thống trị bởi lòng tham, ích kỷ, hận thù và khát vọng đặt lợi ích cá nhân lên trên sự thật cũng như công ích. Khi gốc rễ của sự dữ vẫn còn nguyên vẹn, mọi nỗ lực cải cách chỉ có thể thay đổi hình thức của bất công chứ không thể loại bỏ nó. Luật pháp có thể trừng phạt hành vi, nhưng không thể chữa lành lương tâm; thể chế có thể kiểm soát quyền lực, nhưng không thể biến một con người ích kỷ thành một con người biết yêu thương. Thì dù luật pháp có hoàn thiện đến đâu, bất công vẫn sẽ xuất hiện dưới những hình thức khác.

Đó là lý do Giáo Hội không chỉ nói đến việc thay đổi xã hội mà còn nhấn mạnh đến việc hoán cải con người. Một xã hội công bằng chỉ có thể bền vững khi được xây dựng trên những con người biết yêu thương, biết tôn trọng sự thật và biết sống theo lương tâm ngay chính.

Giáo Hội không chỉ xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, mà còn loan báo Nước Thiên Chúa

Đây chính là điểm làm nên sự khác biệt của Giáo huấn Xã hội Công giáo. Nếu chỉ nhìn từ bên ngoài, nhiều người sẽ nghĩ rằng Giáo Hội cũng giống như một tổ chức nhân đạo hay một tổ chức phi chính phủ chuyên làm công tác xã hội. Nhưng DOCAT nhắc nhở rằng, nếu chỉ dừng lại ở việc giải quyết các vấn đề xã hội, Giáo Hội sẽ đánh mất chính căn tính của mình. Mọi hoạt động bác ái của Giáo Hội đều bắt nguồn từ Đức Kitô.

Giáo Hội chăm sóc người nghèo không chỉ để họ có thêm một bữa ăn, mà còn để họ cảm nhận mình được Thiên Chúa yêu thương. Giáo Hội mở trường học không chỉ để truyền đạt kiến thức, mà còn để đào luyện những con người biết sống chân thật và có trách nhiệm.

Giáo Hội xây dựng bệnh viện không chỉ để chữa lành thân xác, mà còn để đem lại niềm hy vọng cho những người đang đau khổ. Nói cách khác, mọi hoạt động xã hội của Giáo Hội đều hướng đến việc giúp con người gặp gỡ Đức Kitô. Đó là điều mà không một tổ chức xã hội nào có thể thay thế.

Hy vọng của người Kitô hữu không dừng lại ở một xã hội công bằng, nhưng hướng đến “trời mới đất mới”

Theo nhìn nhận của Nhịp Sống Giáo Hội, DOCAT số 29 không hề làm giảm giá trị của công bằng xã hội. Trái lại, Giáo Hội mời gọi người Kitô hữu dấn thân mạnh mẽ hơn trong việc bảo vệ công lý, bênh vực người nghèo và xây dựng hòa bình. Nhưng đồng thời, Giáo Hội cũng nhắc rằng mọi nỗ lực của con người đều có giới hạn. Không một thể chế nào có thể xóa bỏ hoàn toàn đau khổ, không một nền kinh tế nào có thể loại bỏ cái chết, cũng không một hệ thống pháp luật nào có thể chữa lành tận gốc tội lỗi. Cho nên, niềm hy vọng lớn nhất của Kitô hữu không đặt nơi quyền lực, tiền bạc hay những thành tựu của nhân loại, mà đặt nơi lời hứa của Thiên Chúa về “trời mới đất mới”, nơi công lý, bình an và tình yêu sẽ được hoàn tất. Chính niềm hy vọng ấy không làm người Kitô hữu thụ động trước những bất công của thời đại, nhưng thúc đẩy họ dấn thân nhiều hơn, bởi họ tin rằng mỗi việc thiện hôm nay đều là sự cộng tác vào kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa, và đó cũng là thông điệp cốt lõi của DOCAT số 29: công bằng xã hội là trách nhiệm không thể thiếu của Giáo Hội, nhưng không phải là cứu cánh cuối cùng. Mục tiêu tối hậu của Giáo Hội là dẫn đưa con người đến sự hiệp thông với Thiên Chúa và chuẩn bị cho Nước Trời – nơi công lý, hòa bình và tình yêu đạt tới sự viên mãn mà không một công trình nhân loại nào có thể tự mình hoàn thành.

NSGH.NET