Nhiều giáo dân trăn trở: Mạng xã hội của linh mục không nên là nơi “thượng vàng hạ cám”

(NSGH) Như chúng ta đã biết, mạng xã hội đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống con người trong thế kỷ XXI. Từ Facebook, YouTube, TikTok đến các nền tảng podcast hay ứng dụng nhắn tin, không gian số ngày nay không chỉ là nơi trao đổi thông tin mà còn là môi trường hình thành nhận thức, lan tỏa giá trị và tác động đến đời sống tinh thần của hàng triệu người, đặc biệt là người giáo dân

Đối với Giáo hội, đây cũng được nhìn nhận là một “lục địa truyền giáo” mới. Nhiều vị giáo hoàng, đặc biệt là Đức Thánh cha Phanxicô, nhiều lần cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiện diện trên môi trường kỹ thuật số với tinh thần đối thoại, sự thật và bác ái. Không gian mạng mở ra cơ hội để Tin Mừng đến với những người chưa từng biết Chúa, đồng thời nó cũng trở thành nhịp cầu kết nối linh mục với giáo dân, nhất là những người trẻ ngày nay

Thực tế những năm gần đây cho thấy, ngày càng có nhiều linh mục sử dụng mạng xã hội để chia sẻ Lời Chúa, bài giảng, giáo lý và những suy niệm thiêng liêng… Không ít trang đã góp phần khơi dậy đời sống đức tin, nâng đỡ nhiều tâm hồn và trở thành địa chỉ quen thuộc của hàng chục, thậm chí hàng trăm nghìn người theo dõi. Đây là một tín hiệu tích cực, cho thấy Giáo hội đang từng bước thích ứng với sự phát triển của thời đại số.

Tuy nhiên, cùng với những giá trị tích cực ấy, mạng xã hội cũng đặt ra không ít thách đố. Khi thuật toán ưu tiên lượt xem, lượt chia sẻ và tương tác, người sáng tạo nội dung rất dễ bị cuốn vào áp lực phải đăng bài liên tục, phải tạo nội dung mới mỗi ngày để duy trì sức hút. Đối với người linh mục, đây không chỉ là câu chuyện về truyền thông, mà còn liên quan trực tiếp đến phẩm chất của người mục tử và sứ mạng loan báo Tin Mừng.

Không gian số – Mặt trận truyền giáo của Giáo hội: Một bài đăng của một linh mục đều có thể xây dựng đức tin, nhưng cũng có thể tác động xấu đến hình ảnh và uy tín của nhiều linh mục.

Khác với nhiều người hoạt động trên mạng xã hội, mỗi bài viết, đoạn video hay buổi phát trực tiếp của một linh mục không chỉ được nhìn dưới góc độ cá nhân. Trong mắt nhiều người, đó còn là hình ảnh của người mục tử và ở một mức độ nào đó, là hình ảnh của chính Giáo hội.

Một bài chia sẻ thấm đẫm Tin Mừng  có thể giúp một người đang khủng hoảng tìm lại niềm hy vọng. Một bài suy niệm có thể đưa một người trẻ đến gần hơn với đời sống đức tin. Mặt khác, một phát ngôn thiếu chừng mực, một nội dung gây tranh cãi hoặc một cách hiện diện thiếu tiết độ trên mạng xã hội cũng có thể tạo nên những hệ lụy vượt ra ngoài phạm vi của một tài khoản cá nhân.

Đó là lý do nhiều giáo dân cho rằng linh mục cần ý thức rõ trách nhiệm khi sử dụng các nền tảng số. Không phải vì các ngài không được quyền bày tỏ quan điểm hay chia sẻ đời sống thường nhật, mà bởi bất kỳ sự hiện diện nào của người mục tử trên không gian mạng cũng đều có sức ảnh hưởng đến niềm tin của cộng đoàn và hình ảnh của hàng linh mục nói chung.

Từ chia sẻ Lời Chúa đến chạy theo đủ loại nội dung để giữ tương tác, nhiều giáo dân lo ngại mạng xã hội của một số nhỏ linh mục đang dần trở thành một không gian “thượng vàng hạ cám”.

Điều khiến không ít giáo dân băn khoăn hiện nay không nằm ở việc các linh mục sử dụng mạng xã hội, mà ở cách một số tài khoản đang vận hành.

Theo ghi nhận của chúng tôi từ nhiều ý kiến giáo dân, bên cạnh những trang chuyên tâm vào việc chia sẻ Tin Mừng, cũng xuất hiện một số tài khoản liên tục đăng tải nội dung với tần suất dày đặc. Có ngày xuất hiện hàng chục bài viết hoặc video ngắn được tạo theo cùng một khuôn mẫu, trong đó không ít nội dung được thực hiện bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo AI. Chúng tôi luôn khẳng định rằng: AI là một phương tiện hữu ích nếu được sử dụng để hỗ trợ nghiên cứu, trình bày hoặc minh họa. Tuy nhiên, khi quá phụ thuộc vào nội dung được tạo tự động mà thiếu sự suy tư, góc nhìn riêng và sự đầu tư nghiêm túc, nhiều giáo dân cho rằng các bài chia sẻ dễ trở nên na ná nhau, thiếu chiều sâu và khó tạo được sự đồng cảm.

Một số giáo dân cũng nhận xét rằng sau khi đăng tải các nội dung về Lời Chúa, nếu lượng tương tác không như mong muốn, một vài trang nhanh chóng chuyển sang khai thác nhiều chủ đề đang thu hút trên mạng như sức khỏe, tình yêu, tâm lý, hormone, đời sống gia đình hay những câu chuyện gây tò mò. Việc mở rộng chủ đề vốn dĩ không phải là điều sai, bởi Giáo hội luôn quan tâm đến đời sống toàn diện của con người. Tuy nhiên, khi các nội dung thiếu sự chọn lọc, pha trộn quá nhiều “tạp chất” và được xây dựng chủ yếu để duy trì tương tác, nhiều người cho rằng trang mạng của người linh mục rất dễ đánh mất bản sắc mục vụ.

Chính từ thực trạng đó, cụm từ “thượng vàng hạ cám” được một số giáo dân sử dụng để diễn tả cảm nhận của họ. Đó không phải là lời chê trách đối với việc sử dụng mạng xã hội, càng không phải là sự phủ nhận những đóng góp tích cực của rất nhiều linh mục đang dấn thân truyền giáo trên môi trường số. Điều họ muốn nhấn mạnh là một trang mạng mang danh người linh mục cần có sự chọn lọc rõ ràng về nội dung, mục đích và cách thể hiện, để người theo dõi luôn nhận ra đây là không gian của một mục tử, chứ không phải một kênh nội dung tổng hợp chạy theo xu hướng để kiếm tiền …

Nhiều giáo dân vì thế bày tỏ mong muốn Giáo hội có thể nghiên cứu, ban hành những định hướng hoặc quy tắc mục vụ phù hợp cho việc sử dụng mạng xã hội của linh mục. Những định hướng ấy không nhằm hạn chế sự sáng tạo hay quyền tự do cá nhân, mà để giúp việc hiện diện trên không gian số luôn gắn với phẩm chất của người linh mục, bảo đảm sự nghiêm túc của sứ vụ và gìn giữ hình ảnh của người mục tử trong lòng giáo hội, trước mặt người giáo dân.

Được biết, mạng xã hội luôn được ví như một “con dao hai lưỡi”. Nếu được sử dụng đúng cách, đây là phương tiện hữu hiệu để loan báo Tin Mừng, kết nối cộng đoàn và đưa nhiều người đến gần hơn với Chúa. Ngược lại, nếu thiếu sự định hướng, thiếu trách nhiệm và chạy theo sức hút của thuật toán, chính không gian này có thể làm suy giảm uy tín của người mục tử, gây hoang mang cho giáo dân và ảnh hưởng đến hình ảnh của Giáo hội.

Trong bối cảnh chỉ một bài đăng, một đoạn video hay một phát ngôn cũng có thể lan truyền đến hàng triệu người trong thời gian rất ngắn, trách nhiệm của người linh mục trên môi trường số càng trở nên nặng nề hơn. Mỗi nội dung được công bố không chỉ phản ánh quan điểm hay phong cách cá nhân, mà còn tác động đến cách công chúng nhìn nhận về đời sống linh mục và sứ mạng của Giáo hội.

Chính vì vậy, nhiều giáo dân bày tỏ mong muốn Giáo hội sớm có những định hướng hoặc quy tắc phù hợp đối với việc sử dụng mạng xã hội của các linh mục. Những quy tắc ấy không nhằm hạn chế quyền tự do cá nhân, mà để bảo đảm rằng mọi hoạt động trên không gian số luôn phục vụ cho sứ mạng loan báo Tin Mừng, gìn giữ phẩm giá của thiên chức linh mục và củng cố niềm tin nơi cộng đoàn tín hữu. Khi đó, mạng xã hội mới thực sự trở thành một “mặt trận truyền giáo” của Giáo hội, thay vì chỉ là một nền tảng cạnh tranh lượt xem và tương tác như nhiều kênh nội dung khác.

Thiên Phước